Follow-up: Strandingsonderzoek bruinvissen

Afgelopen zomer gebeurde er iets raars. In een tijdsbestek van 10 dagen spoelde zo’n 190 bruinvissen dood aan op de stranden van de Waddeneilanden. Toen hebben we hierover geschreven in de Up-to-date, nu is er nieuwe informatie bekend! 22 van de aangespoelde  bruinvissen zijn naar de Universiteit Utrecht gebracht waar ze in samenwerking met de Wageningen Universiteit zijn onderzocht.  Het onderzoek wordt geleid door Lonneke IJsseldijk, onderzoeker aan de Universiteit Utrecht en in november 2021 gepromoveerd op haar onderzoek naar de doodsoorzaak van gestrande walvisachtigen. Er is gekeken naar hun herkomst maar ook of er sprake is geweest van trauma, algentoxines of besmettelijke ziektes. Nu is er na weken van research een deel van het antwoord op de vraag: waarom spoelde zo abnormaal veel bruinvissen aan in zo een korte tijd?

De meest verrassende bevinding was wel de vondst van Erysipelothrix rhusiopathiae, een bacterie die vlekziekte kan veroorzaken en bij vrijwel alle diersoorten voorkomt maar tot nog toe nooit gevonden is bij sectie van bruinvissen. De bacterie heeft een bloedvergiftiging tot gevolg gehad. De infectie kan opgelopen worden via geïnfecteerd water, geïnfecteerde vis of onderlinge overdracht. 

Een opvallende zaak was dat veel van de aangespoelde bruinvissen zwangere vrouwtjes waren. 16 van de 22 onderzochte dieren waren van het vrouwelijke geslacht. In eerder onderzoek is gebleken dat verontreinigde stoffen in het milieu, zoals polychloorbifenylen (PCB’s), vaker voor problemen hebben gezorgd bij verschillende zeezoogdieren met betrekking tot de voortplanting en het afweersysteem. Nu blijkt ook dat andere zaken, zoals ziekte, dieet, vet- en spiermassa ook van grote invloed kunnen zijn op de voortplanting. Dieren met een slechte gezondheid zijn minder vaak zwanger, onderbreken hun zwangerschap vaker en de foetussen groeide minder goed. In dit geval is dat niet gebeurt bij deze bruinvissen, deze waren al gestorven voordat hier problemen mee konden ontstaan. De dieren hadden een gezonde vetlaag, hadden weinig last van parasieten en hun gezondheidstoestand was redelijk tot goed voor hun dood. Alle dieren die werden onderzocht waren in dezelfde staat van ontbinding en zijn hoogstwaarschijnlijk rond hetzelfde moment overleden. Iets wat wel opviel waren de lege magen. Bij elf dieren werden geen prooiresten aangetroffen en bij de rest slechts kleine hoeveelheden. De dieren zijn waarschijnlijk acuut en hevig ziek geworden.

Er zijn geen grootschalige infecties met de bacterie bekend, hoe dat bij deze dieren wel zo heeft kunnen lopen is niet bekend.

Of de gevonden bacterie ook de uiteindelijke oorzaak is geweest van de massastranding is niet bekend, veel opties zijn al uitgesloten maar er wordt toch nog verder gekeken naar andere mogelijkheden zoals virussen of gifstoffen.

Door Anouk Kuilboer

Bronnen:
https://www.uu.nl/nieuws/voedselkwaliteit-en-gezondheid-essentieel-voor-succesvolle-voortplanting-bruinvissen
https://www.uu.nl/nieuws/massa-stranding-bruinvissen-onderzoeksresultaten
https://www.nu.nl/dieren/6154890/al-ruim-honderd-bruinvissen-aangespoeld-maar-aantal-strandingen-neemt-af.html